Ząbkowanie bez tajemnic. Co warto o nim wiedzieć?

Ząbkowanie okryte jest wieloma mitami. Czas ten utożsamiany jest z bólem, nadwrażliwością i płaczliwością dziecka, ale czy faktycznie musi tak wyglądać? Jak złagodzić proces wyrzynania się zębów mlecznych? I co warto wiedzieć na jego temat? Przeczytajcie.

autor: 

Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Ząbkowanie to fizjologiczny proces, który w dużej mierze jest uzależniony od czynników genetycznych. Trwa kilka-kilkanaście miesięcy i można podzielić go na trzy etapy: wewnątrzkostny (przed ukazaniem się zęba w jamie ustnej), penetracji błony śluzowej (ząb można wyczuć przez błonę śluzową) oraz nadkostny (ząb jest widoczny) [1].

Wyrzynanie się zębów mlecznych nie ma charakteru ciągłego. Stąd objawy ząbkowania przeplatają się z okresami przerw. Proces ten zaczyna się z reguły w 2. lub 3. miesiącu życia dziecka, a kończy w okolicy pierwszych urodzin [2].

Niektóre badania sugerują, że dzieci z większą masą urodzeniową i mniejszą długością urodzeniową ząbkują wcześniej [4], podobnie jak niemowlęta urodzone w okresie wiosennym. Z kolei niektóre z analiz wskazują, że później ząbkują dzieci, które dłużej były karmione mlekiem mamy [3].

Jak objawia się ząbkowanie?

Wyraźnym sygnałem, że niedługo pojawi się pierwszy ząbek, jest obfite ślinienie się. Co jednak ciekawe, objaw ten dotyczy wyłącznie najmłodszych dzieci i ustępuje wraz z rozwojem czynności połykania [1]. A to oznacza, że ząbkujący roczniak nie będzie już ślinił się tak intensywnie jak czteromiesięczne niemowlę.

Ząbkujący maluch będzie też chętnie sięgać po twarde przedmioty, bo gryzienie ich przynosi chwilową ulgę. Dziąsła mogą być obrzmiałe i zaczerwienione.

Wiele dzieci w czasie ząbkowania ma problemy ze snem. Często się wybudzają, śpią krócej i niespokojnie. W ciągu dnia mogą być rozdrażnione. Może też pojawić się podwyższona temperatura ciała (ok. 37,5-38°C).

Nasilenie objawów występuje ok. 4 dni przed wyrznięciem zęba (słabną kilka dni po pojawieniu się ząbka w jamie ustnej).

Co na ząbkowanie?

Ząbkowanie to trudny czas i dla dziecka, i dla rodzica. Maluszek jest niespokojny, trudno złagodzić jego niepokój, co z kolei potęguje stres u mamy i taty. W jaki sposób można pomóc niemowlęciu?

Wyrzynanie się zębów mlecznych wiąże się z bólem i świądem dziąseł. Dziecko jest płaczliwe i niespokojne, bo tylko w ten sposób może przekazać rodzicom, że czuje się źle. Dorośli obserwując maleństwo, łączą jego dyskomfort z ząbkowaniem. Sięgają wówczas po różne znane metody, które łagodzą objawy ząbkowania. A które z nich faktycznie działają?

Wśród metod niefarmakologicznych dobre efekty daje podanie dziecku lekko schłodzonego gryzaka (można go włożyć do lodówki na kilka minut). Idealnie, gdy zabawka ma specjalne wypustki, które masują dziąsła. Pamiętajmy jednak o tym, by regularnie ją myć.

Można też wykonać maluszkowi masaż dziąseł, wykorzystując do tego celu tetrową pieluszkę lub silikonową nakładkę na palec. Trzeba to robić delikatnie, by nie narazić na podrażnienia nabłonka wyściełającego jamę ustną.

W łagodzeniu objawów ząbkowania stosuje się również leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe o działaniu ogólnym i miejscowym. Te ostatnie są zdecydowanie bardziej popularne, jednak trzeba pamiętać, że ich działanie jest zwykle krótkotrwałe i nie zawsze skuteczne.

Obawy specjalistów budzi ponadto chlorowodorek lidokainy obecny w żelach i maściach na ząbkowanie. Działa poprzez krótkotrwałe porażenie końcówek nerwowych. Istnieje ryzyko, że wraz ze śliną przedostanie się do przełyku, znieczulając go. A to bardzo niebezpieczna sytuacja, osłabia bowiem odruch odkrztuszania i zwiększa ryzyko zadławienia. Przy długotrwałym stosowaniu istnieje też ryzyko przedawkowania.

Kolejność wyrzynania się pierwszych ząbków: 4-6 miesiąc – siekacze dolne, 7 miesiąc – siekacze górne, 8-12 miesiąc – dwójki górne i dolne
12-16 miesiąc – pierwsze zęby trzonowe górne i dolne, 15-24 miesiąc – kły, 21-31 miesiąc – drugie zęby trzonowe górne i dolne

Ze względu na potencjalną toksyczność żeli do ząbkowania, których składnikiem jest lidokaina, Amerykańska Akademia Stomatologii Dziecięcej (AAPD) nie zachęca do stosowania miejscowych środków przeznaczonych do łagodzenia objawów ząbkowania [1].

Żel na ząbkowanie. Który wybrać?

Alternatywą jest żel na dziąsła na bazie naturalnych ekstraktów roślinnych, np. Dologel. Jest to wyrób medyczny, który zawiera wyciąg z kozłka lekarskiego, rumianku pospolitego i propolisu. Są to substancje pochodzenia naturalnego, które od wieków stosowano przy stanach zapalnych dziąseł spowodowanych bolesnym ząbkowaniem, aftami, podrażnieniami i ranami dziąseł.

Kozłek lekarski działa uspokajająco, kwiat rumianku zmniejsza przekrwienie, a propolis zmniejsza stan zapalny. To kojące połączenie prosto z natury. Dologel nie zawiera lidokainy, cukru i alkoholu. Najlepsze efekty daje w połączeniu z delikatnym masażem dziąseł.

W czasie ząbkowania niemowlę musi zmierzyć się z bólem i dyskomfortem. Zaleca się wówczas sięgnąć po wyrób medyczny, który będzie nie tylko bezpieczny dla dziecka, ale też przyniesie mu ulgę. Warto go mieć w domowej apteczce, by był pod ręką zawsze wtedy, gdy będzie potrzebny.

Profilaktyka i leczenie zatkanego ucha u dziecka

Dzieci często skarżą się na problemy laryngologiczne. W tej grupie wiekowej nierzadko diagnozowane są zapalenia uszu. Niekiedy też mali pacjenci zmagają się z problemem zatkanego ucha. Jak się je leczy? I w jaki sposób można mu zapobiec?

autor: 

Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Woskowina (woszczyna uszna) pełni w przewodzie słuchowym wiele funkcji. Oczyszcza go i nawilża, jak również chroni przed niektórymi drobnoustrojami [3,4]. W stanie fizjologicznym pod wpływem ruchów żuchwy i mechanizmu przesuwania się naskórka nadmiar woskowiny przedostaje się na zewnątrz, skąd łatwo ją usunąć.

Zdarza się jednak, że dochodzi do nagromadzenia się woskowiny w przewodzie słuchowym. Tworzy się korek (czop) woskowinowy, który jeśli nie zostanie usunięty, powoduje obturację przewodu słuchowego zewnętrznego. Pojawiają się wówczas takie objawy jak: szumy uszne, zawroty głowy, przewlekły kaszel, zaburzenia słuchu, które mogą nasilać się po kąpieli [3]. Dziecko może też sygnalizować uczucie zatkanego ucha lub ból, który może jednak sugerować stan zapalany, stąd zalecana jest kontrola lekarska [2].

Często jednak okazuje się, że problemy z uszami wynikają z nagromadzenia się woskowiny w przewodzie słuchowym. Skąd ten problem?

Dlaczego ucho się zatyka?

Nasileniu gromadzenia się woskowiny sprzyjają zmiany anatomiczne, np. związane z anomaliami w budowie kanału słuchowego zewnętrznego. Problem występuje też częściej u osób używających aparaty słuchowe lub które regularnie pływają [3]. Niekiedy do nadmiernego gromadzenia się woskowiny w uszach przyczyniają się błędy w higienie. Grzechem głównym jest stosowanie patyczków higienicznych do czyszczenia przewodu słuchowego [4].

Kiedy używamy je w niewłaściwy sposób, czyli czyszcząc nimi przewód słuchowy, woskowina zamiast ku wyjściu, popychana jest w kierunku błony bębenkowej. To nie tylko formuje korek woskowinowy, ale też sprzyja powstawaniu otarć w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Może również prowadzić do powikłań, m.in. perforacji błony bębenkowej, uszkodzenia kosteczek słuchowych, a nawet trwałej utraty słuchu [2].

Zatkane ucho u dziecka. Co robić?

Jeśli przyczyną zatkanego ucha jest nadmiar woskowiny, trzeba ją usunąć. Można to zrobić w gabinecie laryngologicznym, gdzie specjalista usunie korek za pomocą haczyka, pęsety lub ssaka.

Polecane są też preparaty działające miejscowo i rozpuszczające woskowinę. Jest wśród nich wyrób medyczny A-cerumen, który działa dwutorowo: nie tylko rozpuszcza woskowinę, ale też zapobiega jej ponownemu formowaniu.

Za takie działanie odpowiadają obecne w preparacie środki powierzchniowo czynne, które rozpuszczają substancje tłuszczowe. Zapobiegają też przywieraniu brudu do powierzchni kanału słuchowego. Doskonale radzą sobie z tłustą konsystencją wydzieliny (w jej składzie obok węglowodorów i diterpenoidów, obecne są steroidy, głównie cholesterol).

A-cerumen może być stosowany profilaktycznie, a także w celu usunięcia wydzieliny zalegającej w przewodzie słuchowym. W ramach profilaktyki należy go stosować 2 razy w tygodniu.

Zatkane ucho? Nie bagatelizuj problemu!

Regularne usuwanie woskowiny jest konieczne, by nie doszło do rozwoju powikłań. A te mogą być dla dziecka bardzo poważne. Zbyt długo nieusuwane czopy woskowinowe mogą prowadzić do rozwoju stanów zapalanych ucha zewnętrznego.

Jak wykazały badania naukowe, jedną z przyczyn pojawienia się korka woskowinowego w uchu jest stosowanie patyczków higienicznych

autor cytatu:prof. P. H. Skarżyński, mgr farm. M. B. Skarżyńska

Nagromadzenie się woskowiny w uchu upośledza też funkcje ucha. Dziecko może mieć niedosłuch, co znacząco wpływa na jego funkcjonowanie w szkole i grupie rówieśniczej. Jego rozwój fizyczny i psychiczny może być opóźniony. Mogą też pojawić się problemy z zachowaniem. Dziecko, które słabiej słyszy, najczęściej z opóźnieniem reaguje na prośby nauczyciela, co z kolei rzutuje na ocenę jego zachowania.

Problem zatkanego ucha dotyczy wielu małych pacjentów. Choć stosunkowo łatwo go leczyć, powoduje u dziecka duży dyskomfort. Stąd najlepszą metodą jest zapobieganie ich wystąpieniu, w czym może pomóc stosowanie odpowiednich preparatów dostępnych w aptece bez recepty.

"Mydło wszystko umyje, nawet uszy i szyję...". Jak dbać o higienę uszu dzieci?

Wokół higieny uszu funkcjonuje sporo mitów. Wielu z nas uważa, że ucho oczyszcza się samo. Inni zaś na co dzień stosują patyczki higieniczne, które zamiast pomóc, szkodzą. Jak zatem odpowiednio dbać o przewód słuchowy naszej pociechy? I dlaczego usuwanie woskowiny jest konieczne?

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Każdego dnia kąpiemy nasze dzieci. Dbamy o czystość ich skóry, włosów i paznokci. Po macoszemu jednak traktujemy uszy najmłodszych. Dzieje się tak choćby dlatego, że nie zawsze wiemy, jak robić to prawidłowo. Boimy się, że zrobimy dziecku krzywdę.

Trzeba jednak pamiętać, że higiena uszu jest konieczna, by narząd prawidłowo spełniał swoją funkcję. Ucho zewnętrzne należy czyścić przy okazji codziennej kąpieli. Wystarczy przemyć je wacikiem nasączonym wodą z mydłem, następnie osuszyć. Można też wykorzystać do tego celu patyczki higieniczne, ale uwaga: są one przeznaczone wyłącznie do czyszczenia małżowiny! Wkładane głębiej mogą nasilić ryzyko zatkania przewodu słuchowego, a także spowodować uraz.

Woskowina – wróg czy sprzymierzeniec?

Woskowina (łac. cerumen) wytwarzana jest w naturalny sposób w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Jest niezbędna, by ucho mogło spełniać swoje funkcje. Odpowiada za właściwe nawilżenie, a także oczyszcza przewód słuchowy z brudu [2, 3]. Zapewnia też ochronę przed niektórymi bakteriami i grzybami oraz pomaga w usunięciu wody, która dostanie się do ucha np. w czasie kąpieli lub podczas pływania. Stąd jej całkowite usunięcie nie jest pożądane, bo wówczas pozbawimy przewód słuchowy właściwości obronnych.

Woskowina jest usuwana z ucha samoczynnie, w czym pomagają jej mechanizmy związane z przesuwaniem się naskórka i ruchami żuchwy [2]. Zdarza się jednak, że w przewodzie słuchowym gromadzi się nadmiar wydzieliny, a jej samoczynne usunięcie nie jest możliwe. Dotyczy to również dzieci.

Problem zalegającej w uszach wydzieliny jest dość powszechny. Częściej dotyczy osób, u których przewód słuchowy jest wąski lub anatomicznie nieprawidłowy [1]. Pojawia się też u pacjentów noszących aparat słuchowy lub zmagających się z chorobami skóry.

Jak usunąć nadmiar wydzieliny z ucha?

Kiedy wydzieliny jest zbyt dużo, może pojawić się niedosłuch, który u dzieci ma bardzo poważne konsekwencje (m.in. uniemożliwia prawidłowy rozwój). Zdarza się, że towarzyszy mu ból, kłucie w uchu, szumy uszne, a nawet zawroty głowy. Objawy mogą nasilać się po kąpieli, kiedy woda dostanie się do przewodu słuchowego [3].

Stąd tak ważne jest, aby regularnie usuwać nadmiar woskowiny zalegającej w przewodzie słuchowym. Można to zrobić w gabinecie lekarskim, jednak zdecydowanie łatwiej i szybciej jest sięgnąć po dobrej jakości preparat, np. A-cerumen. To wyrób medyczny zawierający łagodne substancje powierzchniowo czynne, które w odróżnieniu od produktów olejowych, np. zawierających oliwę z oliwek, nie tylko zmiękczają, ale też defragmentują i rozpuszczają woskowinę.

Ryzyko wystąpienia czopów woskowinowych jest wyższe u dzieci, co ma związek z wąskim przewodem słuchowym.
Może to prowadzić do kumulowania się woskowiny.

A-cerumen pomaga w usuwaniu złogów woskowiny oraz zapobiega jej ponownemu gromadzeniu. Rozpuszcza też korki woskowinowe. Można go stosować od 6. miesiąca życia. Nie zawiera konserwantów, a obecny w składzie barwnik jest pochodzenia roślinnego. Dostępny jest w formie ampułek lub sprayu, co ułatwia aplikację.

Profilaktycznie stosuje się 1-2 dawki preparatu do każdego przewodu słuchowego 1–2 razy w tygodniu, a w celu rozpuszczenia korka woskowinowego – 2 razy dziennie przez ok. 4 dni.

Nadmiar woskowiny w uchu to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny, którego nie wolno bagatelizować. Może nie tylko doprowadzić do zapalenia ucha, ale też utrudnić diagnostykę (zalegająca woskowina uniemożliwia ocenę otoskopową błony bębenkowej). Stąd tak ważne jest, aby mieć pod ręką dobrej jakości wyrób medyczny, który może stosować cała rodzina.

Higiena uszu to podstawa

O higienie uszu nie wolno zapominać. Ich czyszczenie jest niezwykle ważne nie tylko ze względów estetycznych, ale też zdrowotnych. Zaniedbanie w tym zakresie może prowadzić do stanów zapalnych ucha zewnętrznego.

Pamiętajmy jednak, by uszy czyścić w odpowiedni sposób. Nigdy nie używajmy do tego celu patyczków higienicznych. Starajmy się też stosować dobrej jakości produkty, których głównym składnikiem są substancje powierzchniowo czynne. Ich działanie nie tylko pomoże zadbać o prawidłową czystość przewodów słuchowych, ale też zapobiegnie formowaniu się korków woskowinowych.

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
uwaga

Niektóre elementy serwisu mogą niepoprawnie wyświetlać się w Twojej wersji przeglądarki. Aby w pełni cieszyć się z użytkowania serwisu zaktualizuj przeglądarkę lub zmień ją na jedną z następujących: Chrome, Mozilla Firefox, Opera, Edge, Safari

zamknij
Wyłącz Adblocka, aby w pełni cieszyć się zawartością tej strony.