Profilaktyka i leczenie zatkanego ucha u dziecka

Dzieci często skarżą się na problemy laryngologiczne. W tej grupie wiekowej nierzadko diagnozowane są zapalenia uszu. Niekiedy też mali pacjenci zmagają się z problemem zatkanego ucha. Jak się je leczy? I w jaki sposób można mu zapobiec?

autor: 

Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Woskowina (woszczyna uszna) pełni w przewodzie słuchowym wiele funkcji. Oczyszcza go i nawilża, jak również chroni przed niektórymi drobnoustrojami [3,4]. W stanie fizjologicznym pod wpływem ruchów żuchwy i mechanizmu przesuwania się naskórka nadmiar woskowiny przedostaje się na zewnątrz, skąd łatwo ją usunąć.

Zdarza się jednak, że dochodzi do nagromadzenia się woskowiny w przewodzie słuchowym. Tworzy się korek (czop) woskowinowy, który jeśli nie zostanie usunięty, powoduje obturację przewodu słuchowego zewnętrznego. Pojawiają się wówczas takie objawy jak: szumy uszne, zawroty głowy, przewlekły kaszel, zaburzenia słuchu, które mogą nasilać się po kąpieli [3]. Dziecko może też sygnalizować uczucie zatkanego ucha lub ból, który może jednak sugerować stan zapalany, stąd zalecana jest kontrola lekarska [2].

Często jednak okazuje się, że problemy z uszami wynikają z nagromadzenia się woskowiny w przewodzie słuchowym. Skąd ten problem?

Dlaczego ucho się zatyka?

Nasileniu gromadzenia się woskowiny sprzyjają zmiany anatomiczne, np. związane z anomaliami w budowie kanału słuchowego zewnętrznego. Problem występuje też częściej u osób używających aparaty słuchowe lub które regularnie pływają [3]. Niekiedy do nadmiernego gromadzenia się woskowiny w uszach przyczyniają się błędy w higienie. Grzechem głównym jest stosowanie patyczków higienicznych do czyszczenia przewodu słuchowego [4].

Kiedy używamy je w niewłaściwy sposób, czyli czyszcząc nimi przewód słuchowy, woskowina zamiast ku wyjściu, popychana jest w kierunku błony bębenkowej. To nie tylko formuje korek woskowinowy, ale też sprzyja powstawaniu otarć w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Może również prowadzić do powikłań, m.in. perforacji błony bębenkowej, uszkodzenia kosteczek słuchowych, a nawet trwałej utraty słuchu [2].

Zatkane ucho u dziecka. Co robić?

Jeśli przyczyną zatkanego ucha jest nadmiar woskowiny, trzeba ją usunąć. Można to zrobić w gabinecie laryngologicznym, gdzie specjalista usunie korek za pomocą haczyka, pęsety lub ssaka.

Polecane są też preparaty działające miejscowo i rozpuszczające woskowinę. Jest wśród nich wyrób medyczny A-cerumen, który działa dwutorowo: nie tylko rozpuszcza woskowinę, ale też zapobiega jej ponownemu formowaniu.

Za takie działanie odpowiadają obecne w preparacie środki powierzchniowo czynne, które rozpuszczają substancje tłuszczowe. Zapobiegają też przywieraniu brudu do powierzchni kanału słuchowego. Doskonale radzą sobie z tłustą konsystencją wydzieliny (w jej składzie obok węglowodorów i diterpenoidów, obecne są steroidy, głównie cholesterol).

A-cerumen może być stosowany profilaktycznie, a także w celu usunięcia wydzieliny zalegającej w przewodzie słuchowym. W ramach profilaktyki należy go stosować 2 razy w tygodniu.

Zatkane ucho? Nie bagatelizuj problemu!

Regularne usuwanie woskowiny jest konieczne, by nie doszło do rozwoju powikłań. A te mogą być dla dziecka bardzo poważne. Zbyt długo nieusuwane czopy woskowinowe mogą prowadzić do rozwoju stanów zapalanych ucha zewnętrznego.

Jak wykazały badania naukowe, jedną z przyczyn pojawienia się korka woskowinowego w uchu jest stosowanie patyczków higienicznych

autor cytatu:prof. P. H. Skarżyński, mgr farm. M. B. Skarżyńska

Nagromadzenie się woskowiny w uchu upośledza też funkcje ucha. Dziecko może mieć niedosłuch, co znacząco wpływa na jego funkcjonowanie w szkole i grupie rówieśniczej. Jego rozwój fizyczny i psychiczny może być opóźniony. Mogą też pojawić się problemy z zachowaniem. Dziecko, które słabiej słyszy, najczęściej z opóźnieniem reaguje na prośby nauczyciela, co z kolei rzutuje na ocenę jego zachowania.

Problem zatkanego ucha dotyczy wielu małych pacjentów. Choć stosunkowo łatwo go leczyć, powoduje u dziecka duży dyskomfort. Stąd najlepszą metodą jest zapobieganie ich wystąpieniu, w czym może pomóc stosowanie odpowiednich preparatów dostępnych w aptece bez recepty.

"Mydło wszystko umyje, nawet uszy i szyję...". Jak dbać o higienę uszu dzieci?

Wokół higieny uszu funkcjonuje sporo mitów. Wielu z nas uważa, że ucho oczyszcza się samo. Inni zaś na co dzień stosują patyczki higieniczne, które zamiast pomóc, szkodzą. Jak zatem odpowiednio dbać o przewód słuchowy naszej pociechy? I dlaczego usuwanie woskowiny jest konieczne?

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Każdego dnia kąpiemy nasze dzieci. Dbamy o czystość ich skóry, włosów i paznokci. Po macoszemu jednak traktujemy uszy najmłodszych. Dzieje się tak choćby dlatego, że nie zawsze wiemy, jak robić to prawidłowo. Boimy się, że zrobimy dziecku krzywdę.

Trzeba jednak pamiętać, że higiena uszu jest konieczna, by narząd prawidłowo spełniał swoją funkcję. Ucho zewnętrzne należy czyścić przy okazji codziennej kąpieli. Wystarczy przemyć je wacikiem nasączonym wodą z mydłem, następnie osuszyć. Można też wykorzystać do tego celu patyczki higieniczne, ale uwaga: są one przeznaczone wyłącznie do czyszczenia małżowiny! Wkładane głębiej mogą nasilić ryzyko zatkania przewodu słuchowego, a także spowodować uraz.

Woskowina – wróg czy sprzymierzeniec?

Woskowina (łac. cerumen) wytwarzana jest w naturalny sposób w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Jest niezbędna, by ucho mogło spełniać swoje funkcje. Odpowiada za właściwe nawilżenie, a także oczyszcza przewód słuchowy z brudu [2, 3]. Zapewnia też ochronę przed niektórymi bakteriami i grzybami oraz pomaga w usunięciu wody, która dostanie się do ucha np. w czasie kąpieli lub podczas pływania. Stąd jej całkowite usunięcie nie jest pożądane, bo wówczas pozbawimy przewód słuchowy właściwości obronnych.

Woskowina jest usuwana z ucha samoczynnie, w czym pomagają jej mechanizmy związane z przesuwaniem się naskórka i ruchami żuchwy [2]. Zdarza się jednak, że w przewodzie słuchowym gromadzi się nadmiar wydzieliny, a jej samoczynne usunięcie nie jest możliwe. Dotyczy to również dzieci.

Problem zalegającej w uszach wydzieliny jest dość powszechny. Częściej dotyczy osób, u których przewód słuchowy jest wąski lub anatomicznie nieprawidłowy [1]. Pojawia się też u pacjentów noszących aparat słuchowy lub zmagających się z chorobami skóry.

Jak usunąć nadmiar wydzieliny z ucha?

Kiedy wydzieliny jest zbyt dużo, może pojawić się niedosłuch, który u dzieci ma bardzo poważne konsekwencje (m.in. uniemożliwia prawidłowy rozwój). Zdarza się, że towarzyszy mu ból, kłucie w uchu, szumy uszne, a nawet zawroty głowy. Objawy mogą nasilać się po kąpieli, kiedy woda dostanie się do przewodu słuchowego [3].

Stąd tak ważne jest, aby regularnie usuwać nadmiar woskowiny zalegającej w przewodzie słuchowym. Można to zrobić w gabinecie lekarskim, jednak zdecydowanie łatwiej i szybciej jest sięgnąć po dobrej jakości preparat, np. A-cerumen. To wyrób medyczny zawierający łagodne substancje powierzchniowo czynne, które w odróżnieniu od produktów olejowych, np. zawierających oliwę z oliwek, nie tylko zmiękczają, ale też defragmentują i rozpuszczają woskowinę.

Ryzyko wystąpienia czopów woskowinowych jest wyższe u dzieci, co ma związek z wąskim przewodem słuchowym.
Może to prowadzić do kumulowania się woskowiny.

A-cerumen pomaga w usuwaniu złogów woskowiny oraz zapobiega jej ponownemu gromadzeniu. Rozpuszcza też korki woskowinowe. Można go stosować od 6. miesiąca życia. Nie zawiera konserwantów, a obecny w składzie barwnik jest pochodzenia roślinnego. Dostępny jest w formie ampułek lub sprayu, co ułatwia aplikację.

Profilaktycznie stosuje się 1-2 dawki preparatu do każdego przewodu słuchowego 1–2 razy w tygodniu, a w celu rozpuszczenia korka woskowinowego – 2 razy dziennie przez ok. 4 dni.

Nadmiar woskowiny w uchu to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny, którego nie wolno bagatelizować. Może nie tylko doprowadzić do zapalenia ucha, ale też utrudnić diagnostykę (zalegająca woskowina uniemożliwia ocenę otoskopową błony bębenkowej). Stąd tak ważne jest, aby mieć pod ręką dobrej jakości wyrób medyczny, który może stosować cała rodzina.

Higiena uszu to podstawa

O higienie uszu nie wolno zapominać. Ich czyszczenie jest niezwykle ważne nie tylko ze względów estetycznych, ale też zdrowotnych. Zaniedbanie w tym zakresie może prowadzić do stanów zapalnych ucha zewnętrznego.

Pamiętajmy jednak, by uszy czyścić w odpowiedni sposób. Nigdy nie używajmy do tego celu patyczków higienicznych. Starajmy się też stosować dobrej jakości produkty, których głównym składnikiem są substancje powierzchniowo czynne. Ich działanie nie tylko pomoże zadbać o prawidłową czystość przewodów słuchowych, ale też zapobiegnie formowaniu się korków woskowinowych.

Korki woskowinowe nie rozpuszczą się same…

…trzeba im w tym pomóc! Tylko w jaki sposób, by nie uszkodzić delikatnego ucha dziecka i nie narazić go na problemy laryngologiczne? I dlaczego lekarze jednogłośnie ostrzegają przed stosowaniem patyczków higienicznych? Przeczytajcie!

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 03.10.2022

Woskowina to nie tylko wydzielina o żółtym zabarwieniu, którą można co jakiś czas zauważyć przy ujściu przewodu słuchowego. To też naturalny strażnik wnętrza naszego ucha: tworzy barierę przed drobnoustrojami i chroni naskórek, a zawarte w woskowinie specyficzne substancje zapobiegają namnażaniu mikroorganizmów [1].

Ucho każdego z nas wytwarza woskowinę. To mieszanina wielu substancji, wśród których znajdują się też włosy, martwy naskórek oraz inne zanieczyszczenia. Są tam nie bez przyczyny, bo dzięki woskowinie mogą wydostać się na zewnątrz, a nie zalegać w przewodzie słuchowym.

Zalegająca w uchu wydzielina może powodować niedosłuch, szumy uszne i ból ucha.
Przyczyną zalegania złogów może być stosowanie mydła do czyszczenia ucha.

W praktyce wygląda to tak, że w wyniku ruchów żuchwy, woskowina przesuwa się w kierunku małżowiny usznej, aż możemy ją dostrzec. I wtedy właśnie należy ją delikatnie usunąć.

Nie należy pomagać sobie patyczkiem higienicznym, zwłaszcza jeśli kusi nas, by włożyć go do przewodu słuchowego. W ten sposób wydzielina zamiast wydostać się z ucha, jest kierowana z powrotem w jego głąb. Dochodzi wówczas do powstania korka woskowinowego. A to już poważny problem, który wymaga odpowiednich działań.

Kiedy dojdzie do zakorkowania przewodu słuchowego, mogą pojawić się objawy takie jak uczucie zatkanego ucha, ból lub świąd w uchu, szumy uszne. U dzieci można zaobserwować problemy ze słuchem, którego nasilenie zależy od stopnia zatkania przewodu.

Zaleganie woskowiny w uchu to zatem nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny. Dotyczy 1 dziecka na 10 [2] i stanowi jeden z częstszych powodów wizyt u laryngologa. Uniemożliwia prawidłową ocenię otoskopową błony bębenkowej przez pediatrę, co stanowi niezbędne badania przy podejrzeniu stanu zapalnego ucha środkowego.

Jak usunąć zalegającą w uchu woskowinę?

Wielu z nas w pierwszej kolejności pomyśli o stosowaniu patyczków higienicznych. Ich kształt i pozorna delikatność sprawiają, że wiele osób wykorzystuje je do mycia uszu. I o ile czyszczenie za ich pomocą małżowiny usznej jest jak najbardziej wskazane, o tyle wkładanie patyczka głębiej, do przewodu słuchowego, może przysporzyć nam wielu kłopotów.

Patyczki higieniczne zamiast wyciągnąć woskowinę z ucha, popychają ją w głąb przewodu słuchowego. Tam miesza się ona z nowo powstającą wydzieliną, co prowadzi do jej gromadzenia się. A to już prosta droga do powstania korka woskowinowego.

Jest i dodatkowe ryzyko: patyczek higieniczny wetknięty do wąskiego przewodu słuchowego może spowodować uraz skóry, co zwiększa ryzyko powstania w jej obrębie stanu zapalnego. Znane są też przypadki uszkodzenia błony bębenkowej u osób stosujących patyczki higieniczne, zwłaszcza wśród dzieci.

Dolegliwości związane z zaleganiem woskowiny w uchu nasilają się po kąpieli.
Patyczki higieniczne stosuj jedynie do oczyszczania ujścia przewodu słuchowego.

Co zatem zrobić, by rozpuścić zalegającą w uchu wydzielinę? Możemy wykorzystać do tego dostępne bez recepty środki rozpuszczające woskowinę. Są to preparaty bezpieczne, jednak pamiętajmy, że nie wolno ich stosować, jeśli doszło do perforacji błony bębenkowej lub dziecko ma założony dren albo choruje na przewlekłe zapalenie ucha środkowego.

Wśród preparatów do usuwania zalegającej w uchu woskowiny wyróżnia się A-Cerumen, który nie tylko rozpuszcza złogi wydzieliny usznej, ale też zapobiega jej gromadzeniu. Zawiera substancje powierzchniowo czynne, które zmiękczają woskowinę, ale też ją defragmentują, co ułatwia jej wydostanie się z przewodu słuchowego.

Wyrób medyczny A-Cerumen może być stosowany przez całą rodzinę (jest przeznaczony dla dzieci od 6. miesiąca życia). Używa się go profilaktycznie (2 razy w tygodniu) oraz w celu usunięcia nagromadzonych złogów. Aplikacja jest bardzo prosta i szybka, co jest istotne w przypadku małych dzieci.

Jeśli stosowanie preparatu nie pomoże, należy zgłosić się do laryngologa. Nie wolno działać na własną rękę i wykonywać irygacji w warunkach domowych. Lekarze odradzają też świecowania i wlewania do ucha oliwy z oliwek. Takie zabiegi są bardzo ryzykowne, zwłaszcza w przypadku dzieci.

[1] Skotnicka B., Usuwanie woskowiny u dziecka, dostęp: https:
www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/62124,usuwanie-woskowiny-u-dziecka

[2] Skarżyńska MB, Skarżyński PH. Higiena uszu oraz problem powstawania korka woskowinowego. Forum Pediatrii Praktycznej 2017, 18: https:
forumpediatrii.pl/artykul/higiena-uszu-oraz-problem-powstawania-korka-woskowinowego

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
uwaga

Niektóre elementy serwisu mogą niepoprawnie wyświetlać się w Twojej wersji przeglądarki. Aby w pełni cieszyć się z użytkowania serwisu zaktualizuj przeglądarkę lub zmień ją na jedną z następujących: Chrome, Mozilla Firefox, Opera, Edge, Safari

zamknij
Wyłącz Adblocka, aby w pełni cieszyć się zawartością tej strony.