"Mydło wszystko umyje, nawet uszy i szyję...". Jak dbać o higienę uszu dzieci?

Wokół higieny uszu funkcjonuje sporo mitów. Wielu z nas uważa, że ucho oczyszcza się samo. Inni zaś na co dzień stosują patyczki higieniczne, które zamiast pomóc, szkodzą. Jak zatem odpowiednio dbać o przewód słuchowy naszej pociechy? I dlaczego usuwanie woskowiny jest konieczne?

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 23.05.2022

Każdego dnia kąpiemy nasze dzieci. Dbamy o czystość ich skóry, włosów i paznokci. Po macoszemu jednak traktujemy uszy najmłodszych. Dzieje się tak choćby dlatego, że nie zawsze wiemy, jak robić to prawidłowo. Boimy się, że zrobimy dziecku krzywdę.

Trzeba jednak pamiętać, że higiena uszu jest konieczna, by narząd prawidłowo spełniał swoją funkcję. Ucho zewnętrzne należy czyścić przy okazji codziennej kąpieli. Wystarczy przemyć je wacikiem nasączonym wodą z mydłem, następnie osuszyć. Można też wykorzystać do tego celu patyczki higieniczne, ale uwaga: są one przeznaczone wyłącznie do czyszczenia małżowiny! Wkładane głębiej mogą nasilić ryzyko zatkania przewodu słuchowego, a także spowodować uraz.

Woskowina – wróg czy sprzymierzeniec?

Woskowina (łac. cerumen) wytwarzana jest w naturalny sposób w przewodzie słuchowym zewnętrznym. Jest niezbędna, by ucho mogło spełniać swoje funkcje. Odpowiada za właściwe nawilżenie, a także oczyszcza przewód słuchowy z brudu [2, 3]. Zapewnia też ochronę przed niektórymi bakteriami i grzybami oraz pomaga w usunięciu wody, która dostanie się do ucha np. w czasie kąpieli lub podczas pływania. Stąd jej całkowite usunięcie nie jest pożądane, bo wówczas pozbawimy przewód słuchowy właściwości obronnych.

Woskowina jest usuwana z ucha samoczynnie, w czym pomagają jej mechanizmy związane z przesuwaniem się naskórka i ruchami żuchwy [2]. Zdarza się jednak, że w przewodzie słuchowym gromadzi się nadmiar wydzieliny, a jej samoczynne usunięcie nie jest możliwe. Dotyczy to również dzieci.

Problem zalegającej w uszach wydzieliny jest dość powszechny. Częściej dotyczy osób, u których przewód słuchowy jest wąski lub anatomicznie nieprawidłowy [1]. Pojawia się też u pacjentów noszących aparat słuchowy lub zmagających się z chorobami skóry.

Jak usunąć nadmiar wydzieliny z ucha?

Kiedy wydzieliny jest zbyt dużo, może pojawić się niedosłuch, który u dzieci ma bardzo poważne konsekwencje (m.in. uniemożliwia prawidłowy rozwój). Zdarza się, że towarzyszy mu ból, kłucie w uchu, szumy uszne, a nawet zawroty głowy. Objawy mogą nasilać się po kąpieli, kiedy woda dostanie się do przewodu słuchowego [3].

Stąd tak ważne jest, aby regularnie usuwać nadmiar woskowiny zalegającej w przewodzie słuchowym. Można to zrobić w gabinecie lekarskim, jednak zdecydowanie łatwiej i szybciej jest sięgnąć po dobrej jakości preparat, np. A-cerumen. To wyrób medyczny zawierający łagodne substancje powierzchniowo czynne, które w odróżnieniu od produktów olejowych, np. zawierających oliwę z oliwek, nie tylko zmiękczają, ale też defragmentują i rozpuszczają woskowinę.

Ryzyko wystąpienia czopów woskowinowych jest wyższe u dzieci, co ma związek z wąskim przewodem słuchowym.
Może to prowadzić do kumulowania się woskowiny.

A-cerumen pomaga w usuwaniu złogów woskowiny oraz zapobiega jej ponownemu gromadzeniu. Rozpuszcza też korki woskowinowe. Można go stosować od 6. miesiąca życia. Nie zawiera konserwantów, a obecny w składzie barwnik jest pochodzenia roślinnego. Dostępny jest w formie ampułek lub sprayu, co ułatwia aplikację.

Profilaktycznie stosuje się 1-2 dawki preparatu do każdego przewodu słuchowego 1–2 razy w tygodniu, a w celu rozpuszczenia korka woskowinowego – 2 razy dziennie przez ok. 4 dni.

Nadmiar woskowiny w uchu to nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny, którego nie wolno bagatelizować. Może nie tylko doprowadzić do zapalenia ucha, ale też utrudnić diagnostykę (zalegająca woskowina uniemożliwia ocenę otoskopową błony bębenkowej). Stąd tak ważne jest, aby mieć pod ręką dobrej jakości wyrób medyczny, który może stosować cała rodzina.

Higiena uszu to podstawa

O higienie uszu nie wolno zapominać. Ich czyszczenie jest niezwykle ważne nie tylko ze względów estetycznych, ale też zdrowotnych. Zaniedbanie w tym zakresie może prowadzić do stanów zapalnych ucha zewnętrznego.

Pamiętajmy jednak, by uszy czyścić w odpowiedni sposób. Nigdy nie używajmy do tego celu patyczków higienicznych. Starajmy się też stosować dobrej jakości produkty, których głównym składnikiem są substancje powierzchniowo czynne. Ich działanie nie tylko pomoże zadbać o prawidłową czystość przewodów słuchowych, ale też zapobiegnie formowaniu się korków woskowinowych.

Korki woskowinowe nie rozpuszczą się same…

…trzeba im w tym pomóc! Tylko w jaki sposób, by nie uszkodzić delikatnego ucha dziecka i nie narazić go na problemy laryngologiczne? I dlaczego lekarze jednogłośnie ostrzegają przed stosowaniem patyczków higienicznych? Przeczytajcie!

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 03.10.2022

Woskowina to nie tylko wydzielina o żółtym zabarwieniu, którą można co jakiś czas zauważyć przy ujściu przewodu słuchowego. To też naturalny strażnik wnętrza naszego ucha: tworzy barierę przed drobnoustrojami i chroni naskórek, a zawarte w woskowinie specyficzne substancje zapobiegają namnażaniu mikroorganizmów [1].

Ucho każdego z nas wytwarza woskowinę. To mieszanina wielu substancji, wśród których znajdują się też włosy, martwy naskórek oraz inne zanieczyszczenia. Są tam nie bez przyczyny, bo dzięki woskowinie mogą wydostać się na zewnątrz, a nie zalegać w przewodzie słuchowym.

Zalegająca w uchu wydzielina może powodować niedosłuch, szumy uszne i ból ucha.
Przyczyną zalegania złogów może być stosowanie mydła do czyszczenia ucha.

W praktyce wygląda to tak, że w wyniku ruchów żuchwy, woskowina przesuwa się w kierunku małżowiny usznej, aż możemy ją dostrzec. I wtedy właśnie należy ją delikatnie usunąć.

Nie należy pomagać sobie patyczkiem higienicznym, zwłaszcza jeśli kusi nas, by włożyć go do przewodu słuchowego. W ten sposób wydzielina zamiast wydostać się z ucha, jest kierowana z powrotem w jego głąb. Dochodzi wówczas do powstania korka woskowinowego. A to już poważny problem, który wymaga odpowiednich działań.

Kiedy dojdzie do zakorkowania przewodu słuchowego, mogą pojawić się objawy takie jak uczucie zatkanego ucha, ból lub świąd w uchu, szumy uszne. U dzieci można zaobserwować problemy ze słuchem, którego nasilenie zależy od stopnia zatkania przewodu.

Zaleganie woskowiny w uchu to zatem nie tylko problem estetyczny, ale i zdrowotny. Dotyczy 1 dziecka na 10 [2] i stanowi jeden z częstszych powodów wizyt u laryngologa. Uniemożliwia prawidłową ocenię otoskopową błony bębenkowej przez pediatrę, co stanowi niezbędne badania przy podejrzeniu stanu zapalnego ucha środkowego.

Jak usunąć zalegającą w uchu woskowinę?

Wielu z nas w pierwszej kolejności pomyśli o stosowaniu patyczków higienicznych. Ich kształt i pozorna delikatność sprawiają, że wiele osób wykorzystuje je do mycia uszu. I o ile czyszczenie za ich pomocą małżowiny usznej jest jak najbardziej wskazane, o tyle wkładanie patyczka głębiej, do przewodu słuchowego, może przysporzyć nam wielu kłopotów.

Patyczki higieniczne zamiast wyciągnąć woskowinę z ucha, popychają ją w głąb przewodu słuchowego. Tam miesza się ona z nowo powstającą wydzieliną, co prowadzi do jej gromadzenia się. A to już prosta droga do powstania korka woskowinowego.

Jest i dodatkowe ryzyko: patyczek higieniczny wetknięty do wąskiego przewodu słuchowego może spowodować uraz skóry, co zwiększa ryzyko powstania w jej obrębie stanu zapalnego. Znane są też przypadki uszkodzenia błony bębenkowej u osób stosujących patyczki higieniczne, zwłaszcza wśród dzieci.

Dolegliwości związane z zaleganiem woskowiny w uchu nasilają się po kąpieli.
Patyczki higieniczne stosuj jedynie do oczyszczania ujścia przewodu słuchowego.

Co zatem zrobić, by rozpuścić zalegającą w uchu wydzielinę? Możemy wykorzystać do tego dostępne bez recepty środki rozpuszczające woskowinę. Są to preparaty bezpieczne, jednak pamiętajmy, że nie wolno ich stosować, jeśli doszło do perforacji błony bębenkowej lub dziecko ma założony dren albo choruje na przewlekłe zapalenie ucha środkowego.

Wśród preparatów do usuwania zalegającej w uchu woskowiny wyróżnia się A-Cerumen, który nie tylko rozpuszcza złogi wydzieliny usznej, ale też zapobiega jej gromadzeniu. Zawiera substancje powierzchniowo czynne, które zmiękczają woskowinę, ale też ją defragmentują, co ułatwia jej wydostanie się z przewodu słuchowego.

Wyrób medyczny A-Cerumen może być stosowany przez całą rodzinę (jest przeznaczony dla dzieci od 6. miesiąca życia). Używa się go profilaktycznie (2 razy w tygodniu) oraz w celu usunięcia nagromadzonych złogów. Aplikacja jest bardzo prosta i szybka, co jest istotne w przypadku małych dzieci.

Jeśli stosowanie preparatu nie pomoże, należy zgłosić się do laryngologa. Nie wolno działać na własną rękę i wykonywać irygacji w warunkach domowych. Lekarze odradzają też świecowania i wlewania do ucha oliwy z oliwek. Takie zabiegi są bardzo ryzykowne, zwłaszcza w przypadku dzieci.

[1] Skotnicka B., Usuwanie woskowiny u dziecka, dostęp: https:
www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/62124,usuwanie-woskowiny-u-dziecka

[2] Skarżyńska MB, Skarżyński PH. Higiena uszu oraz problem powstawania korka woskowinowego. Forum Pediatrii Praktycznej 2017, 18: https:
forumpediatrii.pl/artykul/higiena-uszu-oraz-problem-powstawania-korka-woskowinowego

Woskowina – przyjaciel uszu Twojego dziecka

Tworzenie się woskowiny w uchu to proces naturalny. Jest ona strażnikiem naszego ucha: chroni go przed drobnoustrojami, ale też nawilża i oczyszcza. Jak zatem nie zaburzyć procesu jej tworzenia się w czasie codziennej pielęgnacji?

autor: 

oprac. Agnieszka Gotówka 03.10.2022
Co to jest woskowina?

Woskowina, czyli lepka i najczęściej żółta wydzielina, którą możemy niekiedy zobaczyć przy ujściu przewodu słuchowego, to niezwykle ważna dla ucha substancja. Chroni naskórek i tworzy barierę przed drobnoustrojami, które chciałyby się przedostać głębiej, a zawarte w woskowinie specyficzne substancje zapobiegają namnażaniu mikroorganizmów [2]. A czym jest z chemicznego punktu widzenia?

Jest to substancja tłuszczowa wytwarzana przez gruczoły skórne przewodu słuchowego. W jej składzie znajdują się m.in. proste, łańcuchowe węglowodory, diterpenoidy oraz steroidy, zwłaszcza cholesterol [1].

W jaki sposób usunąć woskowinę z ucha?

Woskowina w sposób naturalny wydostaje się z ucha sama. Pomagają w tym ruchy żuchwy, do których dochodzi w czasie mówienia i gryzienia.

Kiedy ostatecznie dotrze do małżowiny usznej, naszym zadaniem jest jej usunięcie. U dzieci najczęściej woskowinę zauważamy po kąpieli, kiedy pod wpływem wody nieco się rozpuszcza i wraz z nią wypływa z przewodu słuchowego.

Niekiedy jednak mechanizm samooczyszczania się uszu jest utrudniony. Dotyczy to zwłaszcza małych dzieci, których przewód słuchowy jest wąski, przez co wydzielina nie może się wydostać. Kumuluje się wówczas w przewodzie słuchowym, co prowadzi do powstania czopu woskowinowego.

Jego powstaniu sprzyja też nieprawidłowa higiena, zwłaszcza stosowanie patyczków higienicznych. Są one co prawda przeznaczone do czyszczenia uszu, jednak wyłącznie po jego zewnętrznej stronie. Z ich pomocą możemy usunąć zanieczyszczenia z małżowiny usznej, ale nie wolno próbować czyścić nimi przewodu słuchowego. To nie tylko sprawia, że wpychamy woskowinę głębiej, uniemożliwiając jej wydostanie się, ale też stwarzamy ryzyko uszkodzenia kosteczek słuchowych i błony bębenkowej. W skrajnym przypadku może dojść nawet do trwałej utraty słuchu.

Patyczek higieniczny stosowany niewłaściwie może też prowadzić do uszkodzenia skóry kanału słuchowego, czego konsekwencją może być zapalenie przewodu słuchowego zewnętrznego.

Innym, równie często popełnianym błędem w zakresie pielęgnacji uszu, jest stosowanie zbyt agresywnych środków myjących. Jest ich obecnie w aptekach wiele, jednak nie każdy jest dostosowany do wrażliwych uszu dzieci.

Jak prawidłowo czyścić uszy?

Dobrej jakości preparat czyszczący zawiera łagodne substancje powierzchniowo czynne, które zmiękczają woskowinę, ale też ją defragmentują i rozpuszczają, a także zapobiegają ponownemu jej gromadzeniu się. Tak działa wyrób medyczny A-Cerumen, który nie zawiera konserwantów i sztucznych barwników.

A-Cerumen rozpuszcza i nawilża suchy, ubity korek woskowinowy. Może być stosowany u dzieci od 6. miesiąca życia oraz u dorosłych. Aplikacja jest bardzo prosta i szybka, co jest istotne w przypadku małych dzieci.

Pamiętajmy jednak, że jak we wszystkim, tak i w czyszczeniu uszu ważny jest umiar. Nie potrzebują one codziennego mycia, wręcz przeciwnie – nadmierne oczyszczanie uszu może prowadzić do nadprodukcji woskowiny. A im jest jej więcej, tym większe ryzyko powstania czopa woskowinowego.

Stąd najlepiej jest stosować A-Cerumen nie częściej niż dwa razy w tygodniu, zwiększając częstotliwość użycia tylko w przypadku konieczności rozpuszczenia zalegającej w uchu wydzieliny. Wtedy preparat stosuje się przez 3 do 4 kolejnych dni, rano i wieczorem.

Jeśli jednak to nie wystarczy, dobrze by ucho obejrzał laryngolog. Niekiedy zalegające złogi woskowiny są tak twarde, że trudno je usunąć bez specjalistycznego sprzętu, np. haczyków. Nie wolno samemu podejmować się też irygacji, bo nieumiejętnie przeprowadzony zabieg może spowodować poważne problemy, m.in. nieodwracalne uszkodzenie słuchu.

[1] Skarżyńska MB, Skarżyński PH. Higiena uszu oraz problem powstawania korka woskowinowego. Forum Pediatrii Praktycznej 2017, 18: https:
forumpediatrii.pl/artykul/higiena-uszu-oraz-problem-powstawania-korka-woskowinowego

[2] Mc Carter DF i wsp. Czop woskowinowy. Medycyna Praktyczna – Otolaryngologia: https:
www.mp.pl/otolaryngologia/ucho/czop_woskowinowy/121432,czop-woskowinowy

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.
uwaga

Niektóre elementy serwisu mogą niepoprawnie wyświetlać się w Twojej wersji przeglądarki. Aby w pełni cieszyć się z użytkowania serwisu zaktualizuj przeglądarkę lub zmień ją na jedną z następujących: Chrome, Mozilla Firefox, Opera, Edge, Safari

zamknij
Wyłącz Adblocka, aby w pełni cieszyć się zawartością tej strony.